Tiroid bezi, boynun ön kısmında, gırtlak ve soluk borusunun önünde yer alan kelebek şeklinde bir iç salgı bezidir. Tiroid hormonu, vücudun metabolizma hızını ve çocukların fiziksel gelişimini etkileyen önemli bir hormondur. Tiroid bezi, sağ ve sol loblardan oluşur ve bu loblar, “isthmus” adı verilen bir bağlantı kısmı ile birbirine bağlıdır. Bazen “pyramidal lob” olarak adlandırılan bir bölüm de bulunabilir.

Terminoloji ve Sınıflama

Guatr: Tiroid bezinin kanser veya iltihaplanma dışında büyümesine denir. Eğer büyüme bez dokusunun her yerinde yaygın ise bu duruma “diffüz guatr” denir.

Tiroidit: Tiroid bezinin iltihaplanmasıdır.

Tiroid Kanseri: Tiroid bezinin kanseridir.

Tiroid hastalıkları, bezin büyümesine ek olarak, salgıladığı tiroid hormon seviyesine göre de sınıflandırılır:

• Ötiroid: Tiroid hormonu seviyeleri normaldir.
• Hipotroidi: Tiroid hormonu seviyeleri düşüktür.
• Hipertroidi: Tiroid hormonu seviyeleri yüksektir.

Nodüller de tiroid hastalıkları arasında önemli bir yer tutar. Tek nodül “nodüler guatr,” birden fazla nodül “multinodüler guatr” olarak adlandırılır.

Tiroid Bezi Nasıl Çalışır?

Beyindeki hipofiz bezi, vücudun diğer bölgelerinden gelen sinyallere yanıt olarak TSH (Tiroid Stimüle Edici Hormon) salgılar. TSH, tiroid bezine kan yoluyla ulaşarak T3 ve T4 hormonlarının salgılanmasını uyarır. Tiroid hormonu üretimi için iyota ihtiyaç vardır; bu madde besinlerle alınır. İyot eksikliği, hipotroidiye yol açabilirken, fazla iyot da çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.

Guatr Neden Oluşur?

Yetersiz iyot alımı, tiroid bezinin büyümesine yol açar. İyot eksikliği, tiroid hormonunun üretiminde gerekli materyallerin eksik olmasından kaynaklanır. Bu durumda tiroid bezi, TSH üretiminden dolayı fazla çalışır ve büyür. İyot eksikliği, nodüler guatra da yol açabilir.

Tiroid Hormon Bozukluklarının Belirtileri

Hipotroidi (azalmış hormon): Vücut metabolizmasını yavaşlatır ve çocuklarda fiziksel ve zihinsel gelişimi geriletir. Mental gelişim geriliği, depresyon eğilimi, halsizlik, soğuğa tahammülsüzlük, obezite, kabızlık, ses kısıklığı, adet düzensizlikleri hipotroidi belirtileri arasında yer alır.

Hipertroidi (artmış hormon): Metabolizmayı hızlandırır ve genellikle kilo kaybına neden olur. Sinirlilik, sıcak ve nemli cilt, kilo kaybı, ellerde titreme, gözlerde büyüme, parlak ışığa karşı hassasiyet hipertroidi belirtileri arasında yer alır.

Tiroid Nodülleri

Tiroid nodülleri, tiroid bezinde yer kaplayan, normal tiroid dokusundan farklı lezyonlardır. Nodüller iyi huylu veya kötü huylu olabilir. Ultrason ile tespit edilen nodüllerin %5’inde kanser bulunabilir. Tiroid nodülleri, bazı durumlarda bası şikayetleri oluşturabilir.

Tiroid Biyopsisi

Tiroid nodüllerinde biyopsi, nodülün iyi huylu mu yoksa kötü huylu mu olduğunu belirlemek için yapılır. İnce iğne aspirasyon biyopsisi, nodülün özelliklerine göre planlanır. Biyopsi sonucuna göre hastalar takip edilir veya ameliyata yönlendirilir.

Tiroid Ameliyatı

Tiroid kanseri veya büyük nodüller, cerrahi müdahale gerektiren durumlar arasında yer alır. Ameliyatlar genel anestezi altında yapılır ve tiroid bezinin bir kısmı veya tamamı çıkarılır.

Ameliyat Türleri:

• Total Tiroidektomi: Tiroid bezinin tamamının çıkarılması.
• Subtotal Tiroidektomi: Biraz tiroid dokusu bırakılarak geri kalanın çıkarılması.
• Lobektomi: Tek bir lobun çıkarılması.

Ameliyat Sonrası Komplikasyonlar

Tiroid ameliyatı sonrası oluşabilecek komplikasyonlar arasında hematom (kanama), ses kısıklığı, ve kalsiyum eksikliği yer alır. Ses kısıklığı, tiroid bezinin yanında bulunan sinirlerin zarar görmesinden kaynaklanabilir.

Sonuç

Tiroid hastalıkları, etkili bir tedavi ve düzenli takip gerektiren önemli sağlık sorunlarıdır. İyot alımına dikkat edilmesi, tiroid hormon seviyelerinin izlenmesi ve gerektiğinde cerrahi müdahalelerin yapılması, hastaların sağlığını korumada kritik rol oynar. Tiroid sağlığınızı korumak için düzenli kontrolleri ve uygun tedavi yöntemlerini göz önünde bulundurmalısınız.